heritage/humcha.jpg · 1200×800ಜಿನದತ್ತ ರಾಯ ಎಂಬ ಜೈನ ರಾಜಕುಮಾರ ಯಕ್ಷಿ ಪದ್ಮಾವತಿಯ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಮಥುರೆಯಿಂದ ಹೊರಟನೆಂದೂ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮರ ಮತ್ತು ಕೆರೆ ಸಿಕ್ಕಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಬೇಕೆಂದು ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಸೂಚನೆ ಬಂತೆಂದೂ ಪರಂಪರೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 7ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅವನು ಪೊಂಬುಚ್ಚಪುರ — ಇಂದಿನ ಹುಂಚ ಅಥವಾ ಹೊಂಬುಜ — ಕಟ್ಟಿದನು; ಅಲ್ಲಿಂದ ಸಾಂತರ ವಂಶ ಸುಮಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಮಲೆನಾಡಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆಳಿ, ಜೈನ ಬಸದಿ, ಮುನಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿತು.
ಕ್ರಿ.ಶ. 1077ರ ಪಂಚಕೂಟ ಬಸದಿಯನ್ನು ಚಟ್ಟಲದೇವಿ ಕಟ್ಟಿಸಿದರು; ಇಲ್ಲಿನ ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ: ಒಂದೇ ಮಾಡಿನಡಿ ಐದು ಜೋಡಿ ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳು, ಚಾಲುಕ್ಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ, ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಇದರ ಮೂಲ ಹೆಸರು ಉರ್ವಿತಿಲಕ ಜಿನಾಲಯ. ಸುತ್ತಲೂ ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಶೈಲಿಯ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ದೇಗುಲಗಳು, ಹನ್ನೆರಡು, ಹತ್ತು ಮತ್ತು ಏಳು ಅಡಿಯ ಮೂರು ಸಣ್ಣ ಏಕಶಿಲಾ ಬಾಹುಬಲಿ ಮೂರ್ತಿಗಳು, ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಅಲಂಕೃತ ಮಾನಸ್ತಂಭ ಇವೆ.
ಹುಂಚ ಕೇವಲ ಪಾಳುಬಿದ್ದ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ. ಕುಂದಕುಂದ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಮಠ ಇಂದಿಗೂ ಸಕ್ರಿಯ; ಅದರ ಭಟ್ಟಾರಕರು ದೇವೇಂದ್ರಕೀರ್ತಿ ಎಂಬ ಬಿರುದು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಪಾರ್ಶ್ವ-ಪದ್ಮಾವತಿ ಬಸದಿಗೆ ದೇಶವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಯಾತ್ರಿಕರು ಬರುತ್ತಾರೆ — ಎಲ್ಲ ಪದ್ಮಾವತಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಬಿಳಿ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಮತ್ತು ಪಕ್ಕದ ಪದ್ಮಾವತಿಯೇ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಬರುವ ಕಾರಣ; ವರ್ಷವಿಡೀ ಭಕ್ತರ ಸಾಲು ಇರುತ್ತದೆ.
