heritage/kunthalgiri.jpg · 1200×800ಕುಂಥಲಗಿರಿ ಧಾರಾಶಿವ (ಹಿಂದಿನ ಉಸ್ಮಾನಾಬಾದ್) ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಗ್ಗಾದ ಬೆಟ್ಟ; ಸೊಲ್ಲಾಪುರ–ಛತ್ರಪತಿ ಸಂಭಾಜಿನಗರ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಸುಮಾರು 60 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರ. ಮೋಕ್ಷಸ್ಥಳಗಳ ಪುರಾತನ ಪಟ್ಟಿಯಾದ ನಿರ್ವಾಣಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಇದರ ಹೆಸರಿದೆ; ಇದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣದ ಸಿದ್ಧಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪದ್ಮಪುರಾಣವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಪರಂಪರೆ ರಾಜಕುಮಾರರಾದ ಕುಲಭೂಷಣ ಮತ್ತು ದೇಶಭೂಷಣರ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ; ಅವರು ಮುನಿಗಳಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲಜ್ಞಾನ, ನಂತರ ಮೋಕ್ಷ ಪಡೆದರು.
ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹನ್ನೊಂದು ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ: ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಏಳು — ಅದರಲ್ಲಿ ಕುಲಭೂಷಣ–ದೇಶಭೂಷಣ ಗುಡಿಯೂ ಸೇರಿದೆ — ಮತ್ತು ಬುಡದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು. ಶಾಂತಿನಾಥ ದೇವಾಲಯ 1875ರದ್ದು; 53 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಮಾನಸ್ತಂಭವನ್ನು 1944ರಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ಬೆಟ್ಟದ ಮುಖ್ಯ ಗುಡಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಮೂರ್ತಿ ಕಪ್ಪು ಕಲ್ಲಿನ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ, ಸುಮಾರು 160 ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ. ಕಟ್ಟಡಗಳು ಸರಳ, ಸುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರ ತೆರೆದದ್ದು; ಕೆಳಗೆ ಮರಾಠವಾಡದ ಬಯಲು ಹರಡಿದೆ.
1955ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ದಿಗಂಬರ ಮುನಿ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವಿಸಿದ ಆಚಾರ್ಯ ಶಾಂತಿಸಾಗರ (1872–1955) ಅವರು ವೃದ್ಧರಾಗಿ, ದೃಷ್ಟಿ ಬಹುತೇಕ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಕುಂಥಲಗಿರಿಗೆ ಬಂದರು; ಸಲ್ಲೇಖನೆ ವ್ರತ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಒಂದು ತಿಂಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಉಪವಾಸದ ಬಳಿಕ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18ರಂದು ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದರು. ಕೆತ್ತಿದ ಪಾದುಕೆಗಳಿರುವ ಅವರ ಸಮಾಧಿ ಚಂದ್ರಪ್ರಭ ದೇವಾಲಯದ ಬಳಿ ಇದೆ; ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸದ ಅವರ ಪುಣ್ಯತಿಥಿಗೆ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಯಾತ್ರಿಕರು ಸೇರುತ್ತಾರೆ.
