heritage/shravanabelagola.jpg · 1200×800ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 300ರಲ್ಲಿ ಶ್ರುತಕೇವಲಿ ಭದ್ರಬಾಹು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಬರಲಿದ್ದ ಸುದೀರ್ಘ ಕ್ಷಾಮವನ್ನು ಅರಿತು ಮುನಿಸಂಘವನ್ನು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ, ಈ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳ ಬಳಿಗೆ ಕರೆತಂದರೆಂದು ಜೈನ ಪರಂಪರೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅವರೊಡನೆ ಸಿಂಹಾಸನ ತ್ಯಜಿಸಿ ಶಿಷ್ಯನಾದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯ ಕೂಡ ಬಂದನೆಂದು ಪರಂಪರೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಭದ್ರಬಾಹು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಸಲ್ಲೇಖನ — ಶಾಂತ ಉಪವಾಸ — ಮೂಲಕ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದರು; ಚಂದ್ರಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ಗುಹೆಯನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಯಾತ್ರಿಕರಿಗೆ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 7ನೇ ಶತಮಾನದ ಶಾಸನಗಳು ಈ ನೆನಪನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿವೆ.
ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟ ವಿಂಧ್ಯಗಿರಿಯ ಮೇಲೆ ಬೃಹತ್ ಗೊಮ್ಮಟೇಶ್ವರ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ — ಋಷಭನಾಥರ ಮಗ ಬಾಹುಬಲಿ, ಬಳ್ಳಿಗಳು ಕಾಲನ್ನು ಸುತ್ತುವಷ್ಟು ಕಾಲ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ನಿಂತವರು. ಒಂದೇ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಬಂಡೆಯಿಂದ ಕೆತ್ತಿದ ಸುಮಾರು 57 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಈ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 981ರಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಗಂಗ ದೊರೆಗಳ ಮಂತ್ರಿ ಹಾಗೂ ದಂಡನಾಯಕ ಚಾವುಂಡರಾಯ ತನ್ನ ತಾಯಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು; ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು 983 ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಪಾದದ ಬಳಿಯ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ಪುಟ್ಟ ಶಾಸನ ಕನ್ನಡ, ತಮಿಳು ಮತ್ತು ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರತಿ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಈ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಮಹಾಮಸ್ತಕಾಭಿಷೇಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ; ಅಟ್ಟಣಿಗೆಯಿಂದ ಹಾಲು, ಕಬ್ಬಿನ ರಸ, ಅರಿಶಿನ, ಗಂಧ ಮತ್ತು ಕೇಸರಿಯನ್ನು ಸುರಿಯುವಾಗ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನ ನೋಡುತ್ತಾರೆ; ಕೊನೆಯದು 2018ರಲ್ಲಿ, ಮುಂದಿನದು 2030ರಲ್ಲಿ. ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸುತ್ತ ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮತ್ತು ಚಾವುಂಡರಾಯ ಬಸದಿ, ಊರಿನಲ್ಲಿ ಭಂಡಾರಿ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಣ ಬಸದಿ, ಹಾಗೂ 7ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ 19ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗಿನ ಸುಮಾರು 800 ಶಾಸನಗಳಿವೆ.
