heritage/moodbidri.jpg · 1200×800ಮೂಡಬಿದಿರೆ — ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ 'ಮೂಡಣ ಬಿದಿರು' — 14ರಿಂದ 16ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ಚೌಟ ಅರಸರ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ಮಠದ ಭಟ್ಟಾರಕರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜೈನ ಪಟ್ಟಣವಾಯಿತು. ಹದಿನೆಂಟು ಬಸದಿಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹತ್ತಿರವೇ ಇವೆ; ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಈ ಊರನ್ನು ದಕ್ಷಿಣದ ಜೈನ ಕಾಶಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಗುರು ಬಸದಿಯನ್ನು ಪರಂಪರೆ ಕ್ರಿ.ಶ. 714 ಎನ್ನುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪುಶಿಲೆಯ ಎತ್ತರದ ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ.
ಸಾವಿರ ಕಂಬದ ಬಸದಿಯನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 1430ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅರಸ ದೇವರಾಯ ಒಡೆಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು; ಮುಗಿಯಲು ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷ ಬೇಕಾಯಿತು. ಇದರ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಕಂಬಗಳು ಒಂದರಂತೆ ಇನ್ನೊಂದಿಲ್ಲ; ಕರಾವಳಿಯ ಮಳೆಗೆ ಎದುರಾಗಿ ತಾಮ್ರ ಹೊದಿಸಿದ, ಅಗಲ ಚಾವಣಿಯ ಹಂತಹಂತದ ಮರದ ಮಾಡುಗಳು ಜೈನ ಸ್ಥಾಪತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಸಿಗದ ರೂಪ ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಒಳಗೆ ಎಂಟು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಚಂದ್ರನಾಥ — ಎಂಟನೇ ತೀರ್ಥಂಕರ ಚಂದ್ರಪ್ರಭ — ಮೂರ್ತಿ ಇದೆ. ಎದುರಿಗೆ ಕಾರ್ಕಳದ ರಾಣಿ ನಾಗಲ ದೇವಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ 50 ಅಡಿ ಮಾನಸ್ತಂಭ ಇದೆ.
ಮೂಡಬಿದಿರೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಿಧಿ ಕಲ್ಲಲ್ಲ. ಧವಲ, ಜಯಧವಲ ಮತ್ತು ಮಹಾಧವಲದ ತಾಳೆಗರಿ ಪ್ರತಿಗಳು — ಉಳಿದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ದಿಗಂಬರ ಆಗಮ ಷಟ್ಖಂಡಾಗಮದ ಬೃಹತ್ ಟೀಕೆಗಳು — ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಗುರು ಬಸದಿಯೊಳಗಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಯಿತು. 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಂಡುಕೊಂಡರು; 1939ರಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಪ್ರಕಟಣೆ ದಿಗಂಬರ ಆಗಮದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಪದರವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ತೆರೆಯಿತು. ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಯಾವಾಗ, ಎಲ್ಲಿಂದ ಮೂಡಬಿದಿರೆಗೆ ಬಂದವು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ.
