heritage/ayodhya.jpg · 1200×800ಅಯೋಧ್ಯಾ — ಹಳೆಯ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕೇತ, ಜೈನ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ವಿನೀತಾ — ಪೂರ್ವ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸರಯೂ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಜೈನ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿ ಐವರು ತೀರ್ಥಂಕರರು ಜನಿಸಿದರು: ಮೊದಲಿಗರಾದ ಋಷಭನಾಥ, ಆಮೇಲೆ ಅಜಿತನಾಥ, ಅಭಿನಂದನನಾಥ, ಸುಮತಿನಾಥ ಮತ್ತು ಅನಂತನಾಥ. ಜೈನ ಆಗಮಗಳಲ್ಲಿ ಈ ನಗರದ ಚೈತ್ಯಾಲಯಗಳ ವರ್ಣನೆಯಿದೆ; ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥರೂ ಮಹಾವೀರರೂ ಸಾಕೇತದಲ್ಲಿ ಉಪದೇಶ ನೀಡಿದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ — ಹೀಗೆ ಇದು ಬಹಳ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಜೈನ ಸ್ಮೃತಿಯ ತಾಣ.
ತೀರ್ಥಂಕರರ ಜನ್ಮವು ಕಲ್ಯಾಣಕ ಆದ್ದರಿಂದ ನಗರದ ಪ್ರತಿ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವನ್ನೂ ಒಂದು ಗುಡಿ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಯ್‌ಗಂಜ್‌ನ ದಿಗಂಬರ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಬಡೀ ಮೂರ್ತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಅಲ್ಲಿ ಋಷಭದೇವರ 31 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ನಿಂತ ಪ್ರತಿಮೆ ಇದೆ, 1965ರಲ್ಲಿ ಆಚಾರ್ಯ ದೇಶಭೂಷಣ ಮಹಾರಾಜರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿತ. ಉಳಿದ ನಾಲ್ವರ ಜನ್ಮಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಟೊಂಕ್ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಗುಡಿಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮುಂದಿನ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಆರ್ಯಿಕಾ ಜ್ಞಾನಮತಿ ಮಾತಾಜಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು.
ಶ್ವೇತಾಂಬರ ದೇವಾಲಯಗಳ ಮೂಲ ಕೇಸರಿ ಸಿಂಗ್ — ಫೈಜಾಬಾದ್ ನವಾಬರ ಖಜಾಂಚಿ; ಅವರು ಹಳೆಯ ನಗರದಲ್ಲಿ ಪರಂಪರೆ ಗುರುತಿಸುವ ಐದು ಜನ್ಮಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಐದು ಗುಡಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದರು. ಪುರಾತತ್ವ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಮಾತ್ರ ಕಡಿಮೆ. ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ. 650ರಿಂದ 1050ರ ನಡುವಿನ ತೀರ್ಥಂಕರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಜೈನ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮುಂದುವರಿದದ್ದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ; 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಬಳಿ ದೊರೆತ ನಗ್ನ ಮಣ್ಣಿನ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಲೋಹಾನೀಪುರ ಧಡವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತವೆ — ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಜೈನ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗದು.
